Trudności państw
Zdajemy sobie sprawę, że przed podobnymi trudnościami stoi wiele współczesnych państw i że nie wynikają one z cech Polaków. Pytanie istotne brzmi jednak: Czy Polacy potrafią je rozwiązać lepiej, czy tak samo dobrze jak inne narody? Cała dyskusja jest jakby niespokojnym pytaniem, czy zdamy ten egzamin, a niepokój wynika z urazów zrodzonych jeszcze w wieku XVIII, kiedy Polacy nie umieli utrzymać swojego państwa ani go obronić, ani dobrze zorganizować, by jego obrona stała się pewna. Za dużo różnych urazów przeszkadza tym dyskusjom, aby były prowadzone spokojnie i rzeczowo, bez emocjonalnego podkładu. Bo Polacy zdają sobie sprawę z tego, że w tym nowym świecie i ustroju trzeba przebudować celowo, świadomie i szybko system wartości, tak by zachowując to, co stanowi o identyczności narodu i jego istocie, jego kontynuacji, zarazem zmienić to, co nie odpowiada już dzisiejszym potrzebom. Ustrój socjalistyczny działa przez układy ideologii, instytucje polityczne, administrację państwa i uspołecznioną gospodarkę.